Kategoria: Tarnów 1918 – Postaci

Franciszka Czernecka

Franciszka Czernecka

W procesie odzyskiwania niepodległości przez Polskę ważną, choć do dzisiaj niedocenioną, rolę odegrały polskie kobiety i dziewczęta. Jedną z nich była Franciszka Czernecka, założycielka  żeńskiego harcerstwa w Tarnowie, a pamiętnej jesieni roku 1918 członkini cywilnego Komitetu Samoobrony, który przejął władzę z rąk administracji austriackiej w Tarnowie, jako pierwszym mieście odradzającej się Rzeczpospolitej. FRANCISZKA CZERNECKA Nauczycielka, założycielka Harcerstwa żeńskiego w Tarnowie Ur. 25 listopada 1881 r. w Tarnowie, – zm. 1 października 1963 r.w Tarnowie. Córka Franciszka i Elżbiety z Wertzów….

Czytaj więcej Czytaj więcej

Gabriel Dubiel (fragment filmu)

Gabriel Dubiel (fragment filmu)

W  rocznicę powołania Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w Lublinie prezentujemy fragment jednego z kolejnych filmów nad jakimi pracujemy, poświęconych „Pierwszym Niepodległym”. To początek pierwszej  (jeszcze nieostatecznej) wersji  krótkometrażowego dokumentu poświęconego  Gabrielowi Dubielowi, wybitnemu działaczowi ludowemu, m.in. profesorowi I Gimnazjum w Tarnowie, prezesowi tarnowskiego Związku Strzeleckiego, założycielowi drugiego gniazda „Sokoła” w mieście, który wieczorem 30 X 1918 przybył z Krakowa do Tarnowa, aby … powstrzymać swoich wychowanków przed   przedwczesnym rozpoczęciem akcji wyzwoleńczej. Nie wynikało to oczywiście z jakiegoś kunktatorstwa, czy braku odwagi,…

Czytaj więcej Czytaj więcej

Stanisław Nożyński

Stanisław Nożyński

Prezentujemy sylwetkę prezesa cywilnego Komitetu Narodowego w Tarnowie, który 31 października 1918 r.  około godziny 8 rano przejął oficjalnie władzę cywilną nad miastem i okolicą. Następnie administracja przekazana została w ręce komisarza wyznaczonego przez Polską Komisję Likwidacyjną. Stanisław Nożyński URZĘDNIK PAŃSTWOWY, BANKOWIEC ur. 25 listopada 1898 r. w Wojniczu – zm. 20 marca 1969 r. Syn Andrzeja, kolejarza urodzonego w 1864 r. w Wojniczu. Nie są znane miejsca jego nauki. Ok. 1915 r. związał się w Tarnowie z rodziną Sanguszków, u…

Czytaj więcej Czytaj więcej

Karol Kawęcki

Karol Kawęcki

Prezentujemy sylwetkę dowódcy Straży Studenckiej POW w Tarnowie, zrzeszającej jesienią 1918 r. starszą młodzież gimnazjalną i pozagimnazjalną Tarnowa, szkoloną przez i działającą pod egidą Polskiej Organizacji Wojskowej. To on i jego podkomendni około północy z 30 na 31 października, współdziałając z harcerzami z Pogotowia Narodowego, zaczęli rozbrajać na tarnowskim dworcu PKP, a potem na ulicach miasta austriackich żołnierzy.

Jerzy Braun

Jerzy Braun

JERZY BRONISŁAW BRAUN HARCERZ, PISARZ, FILOZOF, POLITYK ur. 1 września 1901 r. w Dąbrowie Tarnowskiej – zm. 17 października 1975 r. w Rzymie. Syn Karola, notariusza, działacza TG „Sokół” oraz Henryki z d. Miller, instruktorki harcerskiej. Wraz z braćmi: Kazimierzem (1899) i Juliuszem (1904) – uczeń II Gimnazjum w Tarnowie, gdzie należał a potem był drużynowym (1917-18) III Drużyny Harcerzy im. M. Wołodyjowskiego a w 1919 komendantem Hufca Harcerzy (po nim- Juliusz). Wydawał miesięcznik „Czuwaj”. Jesienią 1918 brał czynny udział…

Czytaj więcej Czytaj więcej

Wincenty Witos

Wincenty Witos

  Jeden z Ojców Niepodległości. Przywódca masowego ruchu ludowego w Galicji, który swoim – niekwestionowanym nie tylko wśród ludu –  autorytetem jednoznacznie i konsekwentnie wspierał dążenia niepodległościowe, ale też zjednoczenie  wszystkich  ziem polskich. Lider powstałej 28 października 1918 r. w Krakowie, Polskiej Komisji Likwidacyjnej, pełniącej rolę przedstawicielstwa centralnej władzy niepodległego już państwa polskiego na ziemiach likwidowanego właśnie zaboru austriackiego. PKL powołana została w opozycji do Rady Regencyjnej w Warszawie, opanowanej przez  środowiska konserwatywne i monarchistyczne.  

FRANCISZEK LATINIK – „Generał niepokorny” (film)

FRANCISZEK LATINIK – „Generał niepokorny” (film)

Z okresem wojny polsko-czeskiej 1919 roku o Śląsk Cieszyński a później (przegranymi niestety) dyplomatycznymi zmaganiami o utrzymanie całości etnicznie polskich ziem tego regionu w granicach Rzeczpospolitej, wiąże się osoba generała Franciszka X. Latinika (1864-1949), nie pochodzącego z Nadolzia, ale związanego z nim już od początku I wojny światowej, autora wspomnień „Walka o Śląsk Cieszyński w roku 1919”.  Zapraszamy na kilkunastominutowy film poświęcony tej ciekawej postaci.

Feliks Bocheński – „Śląski Orzeł Temidy” (film)

Feliks Bocheński – „Śląski Orzeł Temidy” (film)

Kolejna filmowa miniatura w cyklu „Pierwsi Niepodlegli” poświęcona została dr Feliksowi Bocheńskiemu – pionierowi śląskiego sądownictwa w niepodległej Rzeczpospolitej, prezesowi sądów w Cieszynie i Sądu Apelacyjnego w Katowicach, Komisarzowi RP przy Komisji Delimitacyjnej dla Śląska Cieszyńskiego, Spisza i Orawy.  Zapraszamy na seans …  

Dorota Kłuszyńska – „Zbawicielka Śląska” (film)

Dorota Kłuszyńska – „Zbawicielka Śląska” (film)

W naszym cyklu zapraszamy  do obejrzenia 15-minutowego filmu, poświęconego Dorocie Kłuszyńskiej (1876- 1952). To jedna z osób najbardziej zasłużonych dla powrotu Nadolzia do Macierzy, postać intrygująca –  członkini Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego, wieloletnia, czołowa działaczka Polskiej Partii  Socjalistycznej, w II RP posłanka i senatorka tej partii, publicystka, bojowniczka o prawa kobiet, po drugiej wojnie światowej posłanka PPS i PZPR, prezes Towarzystwa Przyjaciół Dzieci.

Sto lat temu powołano organizację „Wolność”

Sto lat temu powołano organizację „Wolność”

Dokładnie sto lat temu, 25 kwietnia 1918 roku w mieszkaniu por. Wawrzyńca Typrowicza przy ul. Grabowskiego 5 w Krakowie odbyła się narada z udziałem komendanta głównego Polskiej Organizacji Wojskowej płk Edwarda Rydza ps. Śmigły oraz polskich oficerów c.k. armii – konspiratorów tajnej organizacji niepodległościowej, której podczas tego spotkania nadano kryptonim „Wolność”. Spiskowcy z tej organizacji jesienią tego samego roku walnie przyczynili się do skutecznego przeprowadzenia bezkrwawych, zwycięskich przewrotów w miastach, które były siedzibą wielu ważnych galicyjskich garnizonów (Tarnów, Nowy Sącz, Bochnia…

Czytaj więcej Czytaj więcej

Visit Us On TwitterVisit Us On FacebookVisit Us On Youtube